نویسنده: علیسینا هوشمند
بزرگترین مراجع و بزرگان علمی مذهب شیعه، هر عملی را که در روزهای عزاداری محرّم موجب «وهن»؛ یعنی سستی دین شود، ناجایز و حرام دانسته اند.
آیت الله خویی: «اگر قمهزنی و تیغزنی در ماه محرم، منجر به ضرر و زیان شده و یا موجب هتک، تمسخر و توهین به دین و مذهب شود، جایز نیست.»
سید محسن حکیم: «انّ قضیۀ التطبیر هی غصۀ فی حلقومنا. / مسئلهی قمهزنی، غصّه و اندوهی در گلوی ما است.»
مرحوم آیتالله محقق کابلی: «جوانان عزیز بدانند که امروزه دشمنان اسلام با به راه انداختن موج اسلامهراسی، اسلام را دین خشونت و خرافات معرفی میکنند و برای اثبات ادعای خود به انتحارها و کشتار عزاداران حسینی استناد میکنند. لذا جوانان غیور حسینی از قمهزنی و زنجیرهای تیغی و هر آنچه باعث وهن مذهب و فرهنگ شیعه میشود، خودداری نمایند.»
البته برخی از علما، مراجع و روشنفکران، این کار را ناشی از عشق و تبلور شور حسینی، امرِ نیک و معطوف به نیاز به و جریان زمان دانسته، آنرا بد نمیدانند؛ اما مخالفان و کسانی که مخالف این جریان اند، حتا به احادیث و آیات قرآن مجید استناد کرده و میگویند که خداوند در قرآن مجید فرموده است، چیزی که برای بدن انسان مضر است، حرام است؛ حتا اگر حلال و واجب باشد.
در قرآن کریم آمده است؛ لَا تُلْقُوا بِایدیکمْ اِلَی التّهْلکهِ [خود را به دست خود، به هلاکت نیفکنید.] (سورهی بقره)
در کتاب وسائلالشیعه نیز در مورد حرمت و یا مذمّت لطمه زدن به بدن در عزاداری آمده است: «لطمه زدن به بدن مطلقا در عزاداری حرام است و مستوجب کفاره، توبه و استغفار است.»
البته یک بحث دیگر هم هست که برخی میگویند فقها و مراجع تقلید در مورد لطمهزدن به بدن در عزاداری امامحسین (ع) از دو جهت بحث کرده اند:
۱- حکم اولی: لطمهزدن در عزاداری امامحسین (ع) اگر موجب صدمه «معتنابه» نشود فیحد نفسه جایز است.
۲- حکم دومی: هر کار مباح و یا مستحبیکه موجب وهن و توهین به اسلام، احکام اسلامی و جامعهی مسلمین شود، حرام است؛ در مورد قمه و تیغزنی، حکم مشهور مراجع همین است.
در مورد منشاء اصلی و اولی قمهزنی و تیغزنی قولهای مختلفی وجود دارد؛ انگلستانیها برای درهم شکستن مقاومت مسلمانان و شیعیان از هندوستان که شیعیانش از مرکز علمی تشیع در نجف دور بودند آغاز کردند و به آنان به صورت غیر مستقیم آموختند که در مراسم عزاداری امام حسین (ع) تیغزنی کنند. سپس آنان در ایران و عراق هیأتهای عزاداری که این کار را انجام میدادند، تأمین مالی میکردند.
دلیل آن این بود که استعمار انگلستان با اعتراض مردم بریتانیا و برخی نشریات آن کشور برای حضور در این ممالک رو به رو میشد. آنان میخواستند بگویند مردمی که با چنین وضعیت در خیابانها با قمه و تیغ به جان خود میافتند، نیاز به هدایتگری دارند که آنان را از جهل و توحّش نجات دهند.
میگویند زمانی که «یاسین الهاشمی» نخستوزیر عراق، در عهدِ استعمار انگلستان برای گفتوگو جهت پایان دادن استعمار به لندن رفته بود، انگلستانیها به او گفتند که ما به خاطر کمک به مردم عراق به آنجا آمده ایم تا آنان را از توحش خارج ساخته و مزهی سعادت را به آنان بچشانیم.
آنان برای «الهاشمی» مستند هیأتهای عزاداری، قمهزنی، تیغزنی و شمشیرزنی را نمایش میدهند و با زبان بیزبانی به او میگویند، آیا مردمان روشنفکری که از تمدن بویی برده اند، با خود چنین میکنند؟
در کتاب نقشهای برای جدایی مکاتب الهی و به نقل از دکتور مایکل برانت (معاون سابق سیا)، نیز آمده است که امریکاییها نیز با حمایت از افراد سودجو و فرصتطلب در این زمینه ۴۰ میلیون دالر مصرف کرده اند تا عقاید و بنیانهای فرهنگی مذاهب اسلامی را سست و خراب کنند.
آنان با ورود به مسألهی عاشورا به جای ضربالمثل انگلستانی «اختلاف بینداز و حکومت کن» از سیاست «اختلاف بینداز و نابود کن استفاده کردند»؛ آنها مسألهی عاشورا را دستمایه قرار داده و از افرادی که با مذهب شیعه اختلاف نظر دارند حمایت کردند و آنان نیز زیر سایهی امریکا، حکم تکفیر شیعیان را صادر نموده و مدام بر این عقیده اصرار کردند تا علیه آنان حکم جهاد صادر شود.
از موضوع زیاد دور نشویم، در مورد منشاء قمه و تیغزنی آنچه بیشتر از همه مستند و قابل اثبات است، این است که این رسم عاریتی و از ترکهای آذربایجان به کشورهای دیگر منتقل شده است.
کاری که از نظر شرعی پایه و مبنای دینی ندارد و صرفا از روی علاقه به امامحسین (ع) انجام میگیرد. کسانی که میخواهند برای امام شان خون بدهند، بهتر است که خون خود را به مراکز و بانکهای خون اهدا کنند. این کار شاید حس قوی و لازم را به یک عاشق حسینی ندهد؛ اما قطعا کار درستتری است.
در پایان یک سوال دارم. وقتی در کشور ما جنگ است و مصیبت از سر و رویش میبارد، آیا شخصی که به خاطر امامحسین (ع) از فاصلهی دوری شروع به دویدن میکند و سرش را به دیوار میکوبد تا سرش منفجر شود، آیا امامحسین (ع) از او راضی است؟ و یا کسانی که یک میدان پر از ذغال و آتش میسازند و روی آن میدوند آیا این کار اسلامی است؟
من همیشه از خود میپرسم که از انقلاب عاشورا چه آموخته ایم؟ چقدر آزاداندیشی و آزادگی او که مرگ سرخ برایش بهتر از تسلیم به جور و ستم بود، در زندگی ما جاری است؟
امیدوارم شما هم این سوالها را از خود بپرسید.
منابع:
§ المسائل الشرعیه، استفتاءات الامام الخویی، العبادات والطریق النجاة، ج ۲، ص ۴۴۵
§ قمه زنی سنت یا بدعت، اثر مهدی مسائلی
§ پایگاه اطلاع رسانی WWW.MOHAQEQ.ORG
§ وسایل الشیعه، ج: ۲۲ ص:۴۰۳، روایت ۲۸۸۹۴
§ عبدالله مستوفی، شرح زندگانی من با تاریخ اجتماعی و اداری دوران قاجاریه ج۱ و ۳
§ کتاب نقشۀ برای جدایی مکاتب الهی، گفتگو با دوکتور مایکل برانت
§ محسن حسام مظاهری، مروری بر تاریخ تکوین مجالس و آیینهای عزاداری.
