در گزارش تازهی سازمان ملل، در مورد تلفات غیر نظامیان که دیروز به نشر رسید، گفته شده که تلفات غیر نظامیان در شش ماه نخست سال جاری میلادی، نظر به سال گذشته کاهش یافته؛ اما در این گزارش گفته شده که تلفات غیر نظامیان توسط نیروهای حامی دولت افغانستان 31 در صد بیشتر شده است. سازمان ملل در این گزارش گفته است که تلفات غیر نظامیان توسط نیروهای مسلح مخالف دولت افغانستان 43 درصد نظر به سال سال گذشته کاهش یافته است.
در این گزارش آمده است که یک-سوم قربانیان غیر نظامیان کودکان بوده اند. سازمان ملل در این گزارش تأکید کرده که باید طرفهای جنگ در افغانستان، به قواعد بشردوستانه و حفظ جان غیر نظامیان را توجه کنند و به تعهداتی که در کنفرانس دوحه داده شده عمل کنند.
غیر نظامیان در جنگی که هیچ نقشی ندارند، چهل سال است در این کشور پیوسته قربانی میدهند. با وجودی که تأکید میشود باید جلو تلفات غیر نظامیان گرفته شود؛ اما روند کشتار غیر نظامیان همچنان هرسال از سال قبل افزایش مییابد.
این واقعیت دارد که در عملیات طالبان، نیروهای دولتی، نیروهای خارجی و در جریان جنگهای زمینی و بمباران هوایی، غیر نظامیان کشته میشوند که تنها در قلمرو دولت افغانستان محدود نیست. غیر نظامیانی که در قلمرو طالبان زندگی میکنند نیز به اندازهی غیر نظامیانی که در قلمرو دولت افغانستان بوده قربانی میدهند.
درشش ماه گذشته، در عملیات هوایی و زمینی نیروهای دولتی و خارجی در میدان وردک و چندین ولایت دیگر غیر نظامیان کشته شدند. در گزارش سازمان ملل گفته شده که بمباران هوایی بزرگترین عامل تلفات غیر نظامیان بوده و این واقعیت یادآوری شده که 83 درصد عملیات هواییای که منجر به تلفات غیر نظامیان شده نیروهای خارجی انجام داده اند و 12 درصد این تلفات مربوط به عملیات هوایی نیروهای دولتی بوده است.
یک بخش این تلفات در نتیجهی حملات هوایی اشتباهی بر مواضع طالبان اتفاق میافتد. در هجده سال گذشته تکرار شده که مواردی بهجای اهداف نظامی خانهها و تجمع غیرنظامیان هدف قرار گرفته یا غیر نظامیان در جریان عملیات نظامی قربانی شده اند؛ اما واقعیت دیگر این بوده که طالبان در قلمرو شان از مساجد، مکتبها و خانههای مردم استفاده میکنند. جایگاه و پایگاه آنها مشخص نیست و از غیر نظامیان بهعنوان سپر دفاعی استفاده میکنند. این تاکتیک جنگی طالبان عامل اصلی تلفات غیرنظامیان در قلمرو آنها بوده است.
همچنان طالبان نظر به این که با لباس غیر رسمی میجنگند؛ اگر مسلح هم باشند به سادگی ممکن است توجیه بیاورند که افراد کشته شدهی آنها غیر نظامی بوده اند. این برخورد طالبان در هجده سال گذشته، تشخیص تلفات غیر نظامیان را در قلمرو این گروه دشوار کرده و تشخیص تلفات غیر نظامیان در جنگ افغانستان یک چالشی بوده که کار نهادهای تحقیقاتی را که آمار تلفات غیر نظامیان را نشر میکنند، با حدس و گمانهایی مواجه میکند.
در گزارش سازمان ملل به صراحت یادآوری شده که تلفات غیر نظامیان نظر به سال گذشته از سوی نیروهای مخالف دولت افغانستان کمتر شده که عملیات پیچیدهی گروه داعش در افغانستان کاهش پیدا کرده است. با استفاده از این واقعیت میتوان گفت علت آن کمتر بودن حملات انفجاری و انتحاری بوده که در سال گذشته در زمان مشابه بیشتر بوده است. واقعیتی که باید سازمان ملل و نهادهای دیگری که آمار تلفات جنگی را منتشر میکنند توجه کنند، این است که با در نظرگرفتن یک زمان محدود نمیتوانیم تشخیص بدهیم که عملکرد طرفهای جنگی در کاهش تلفات غیر نظامیان چگونه بوده است. باید ماهیت جنگ و شیوههای جنگیای که سبب تلفات غیر نظامیان میشود در نظر گرفته شود و با در نظرگرفتن واقعیتها گزارش داده شود که تلفات غیر نظامیان چگونه کاهش یافته یا افزایش یافته است. متأسفانه این نکات در گزارشهایی که به نشر میرسد، کمتر در نظر گرفته میشود.
در گزارش سازمان ملل باید عملکرد چندماه گذشتهی طالبان در نظر گرفته میشد که پیوسته حملات مرگبار انتحاری و تهاجمی را بر مراکز دولتی و غیر دولتی انجام داده اند که بیشترین قربانیان آن غیر نظامیان و کودکان بوده اند. طالبان این حملات را در داخل شهرها انجام داده و هدفمندانه موتر غیرنظامیان و جاهایی را هدف حملات انفجاری و انتحاری را گرفته اند که مربوط به غیر نظامیان بوده است.
طالبان در ماههای اخیر که گفتوگوهای صلح جریان داشته، پرتلفاتترین حملات انتحاری و انفجاری انجام داده اند که در این حملات صدها غیر نظامی به شمول کودکان و زنان کشته شده اند که سازمان ملل نیز از طالبان خواسته بود این حملات را متوقف کنند.
در نشست دوحه، طالبان تعهد داده بودند که تلفات غیر نظامیان را کاهش میدهند؛ اما بر خلاف تعهد شان، حملات انتحاری و انفجاری آنها در کابل و سایر شهرهای افغانستان بیشتر شده و برای این که انتقاد نشوند، مسؤولیت حملاتی که تلفات غیر نظامیان بیشتر باشد را نمیگیرند.
