چهارمین انتخابات ریاست جمهوری پس از سقوط طالبان با چاشنی نگرانیهای امنیتیِ ناشی از خشونتها برگزار خواهد شد.
نوشته: شرینا قاضی – الجزیره
ترجمه: مهدی غلامی
25 سپتامبر 2019
مردم افغانستان با وجود تهدیدهای امنیتی و تقلب که ممکن است منجر به خانهنشین ماندنشان شود، به پای صندوقهای رأی خواهند رفت تا رییس جمهور جدیدی انتخاب کنند.
چهارمین دور انتخابات، پس از خلع طالبان از قدرت در سال 2001 توسط ائتلافی به رهبری امریکا، در شرایطی برگزار میشود که جنگ سنگین این روزها میان گروههای مسلح و دولت، منجر به افزایش تلفات غیرنظامیان شده است.
طالبان درصدد اخلال انتخابات اند و در سویی دیگر، نیروهای افغان با حمایت امریکا حملات زمینی و هواییشان را افزایش دادهاند که نگرانی هایی را در رابطه به تلفات غیرنظامیان افزایش داده است.
در همین حال، چشم انداز صلحی که پس از دو دهه جنگ با طالبان ایجاد و یک سال طول کشید، به طور ناگهانی متوقف شد.
در پایین به پنج نکتهی مهم در مورد انتخابات میپردازیم.
1. گفتگوهای صلح، دولت و طالبان
مقامهای امریکایی و طالبان در اکتوبر 2018 گفتگوهای صلح را در قطر آغاز کردند و روی چهار مسئله متمرکز بودند: طالبان تضمین میکنند که به هیچ گروه مسلح و جنگجوی خارجی اجازه نخواهند داد که با استفاده از خاک افغانستان حملاتی را به بیرون سازماندهی کند، خروج کامل نیروهای امریکایی و ناتو، گفتگوی میان افغانی و یک آتش بس دائمی.
پس از پایان نهمین دور گفتگوها، هر دو طرف تایید کردند که به یک توافق نزدیک شدهاند.
اما اوایل ماه سپتامبر در حرکتی ناگهانی، دانلد ترامپ گفتگوهای صلح را متوقف کرد و علت آن را حملهی مرگباری اعلام کرد که گروه طالبان مسؤولیت آن را برعهده گرفت. او همچنان دیدارهای جداگانهای که قرار بود با رهبران طالبان و رییس جمهوری افغانستان داشته باشد را لغو کرد.
پس از این حرکت ترامپ، دولت افغانستان بیانیهای منتشر کرد و در آن تلاشهای صادقانهی متحدانش را ستود و تعهد سپرد که با امریکا برای آوردن صلح کار خواهد کرد.
دولت افغانستان که در گفتگوهای صلح میان امریکا و طالبان به حاشیه رفته بود، از گذشتهها به این سو طالبان را به میز مذاکره فرا خوانده بود اما حالا میگوید تنها پس از انتخابات با طالبان گفتگو خواهد کرد.
صدیق صدیقی، سخنگوی رییس جمهور در اوایل ماه جاری به خبرنگاران گفت: «مشروعیت صلح بدون انتخابات به دست آمده نمیتواند.»
2. کاندیدان چه کسانی هستند؟
شانزده نامزد انتخابات ریاست جمهوری، روز شنبه برای حکمرانی در یک دورهی پنج ساله با هم رقابت میکنند.
رییس جمهوری، هم رییس دولت است و هم مسؤولیت سرقوماندانی اعلای کشور را برعهده دارد. رییس جمهوری همچنان صلاحیت تعیین کابینه را دارد که توسط پارلمان تأیید میشود.
شورای ملی متشکل از ولسی جرگه با 249 کُرسی و مشرانو جرگه با 102 کرسی، میباشد.
ولسی جرگه که قدرتمندترینِ آن است، مسئول تأیید و اصلاح قوانین است. مشرانو جرگه نقش مشورتی دارد.
یک نامزد انتخاباتی برای برد باید 50 درصد آرا را به سود خود کسب کند، در غیر این صورت که انتظار آن نیز میرود، انتخابات میان دو کاندید برتر به دور دوم برود که احتمال دارد به تاریخ 23 نوامبر برگزار شود.
در ذیل شش کاندید برتر را به معرفی می گیریم.
اشرف غنی: رییس جمهور بر حال کشور با شعار دولتساز به دنبال یک دورهی دیگر حکومتداری است.
این سیاست مدارِ پشتونتبار، امرالله صالحِ تاجیک که در گذشته رییس امنیت ملی بوده را به عنوان معاون اول انتخاب کرده و سرور دانشِ هزارهتبار را به عنوان معاون دوم خود برگزیده است.
عبدالله عبدالله: رییس اجراییهی افغانستان، پُستی که پس از انتخابات سال 2014 ریاست جمهوری ایجاد شد و قویترین رقیب غنی؛ با شعار ثبات و همگرایی وارد پیکارهای انتخاباتی شد. معاون اول وی، بابر فرهمندِ اوزبیکتبار و از متحدان عبدالرشید دوستم، معاون بر حال ریاست جمهوری است. اسدالله سعادتیِ هزاره که توسط حزب وحدت حمایت می شود، معاون دوم عبدالله میباشد.
احمدولی مسعود: برادر کوچکتر احمدشاه مسعود، فرمانده جهادی ضد شوروی و ضد طالبان است. او وابسته به قوم تاجیک است و در گذشته به عنوان سفیر افغانستان در بریتانیا کار کرده است. مسعود، فریده مُهمند که پشتون است و وزیر تحصیلات عالی بوده را به عنوان معاون اول و لطیف نظریِ هزاره تبار را به عنوان معاون دیگر خود انتخاب کرده است.
گلبدین حکمتیار: فرماندهی سابقِ بحثبرانگیزی که متهم به جنایت جنگی شده است، فضل هادی وزین و حفیظ الرحمن نقی که هر دو تاجیک هستند را به حیث معاونین خویش برگزیده است.
حکمتیار در سال 2016 به عنوان بخشی از معاملهی صلح دولت با حزب اسلامی، بخشیده شد. او پس از دو دهه زندگی در خفا، سرانجام در ماه می 2017 به کابل آمد.
عبدالطیف پدرام: پدارم نمایندهی پیشین مجلس و تاجیکتبار است که برای حقوق زنان و فدرالیسم مبارزه کرده است.
او رهبر حزب کنگرهی ملی افغانستان است. معاونین وی احسان الله حیدریِ هزاره و محمدصادق وردکِ پشتون هستند.
رحمت الله نبیل: او که دو دوره رییس امنیت ملی کشور بوده است، منتقد سرسخت طالبان و غنی است. نبیل از ولایت میدان وردک و پشتونتبار است. معاونین او مرادعلی مرادِ هزاره، معاون سابق وزارت داخله و مسعوده جلالِ تاجیکتبار، وزیر سابق امور زنان است.
نورالحق علومی، نورالله جلیلی، فرامز تمنا، محمد شهاب حکیمی، حکیم تورسن، محمد ابراهیم الکوزی، غلام فاروق نجرابی، نوررحمان لیوال و عنایت الله حفیظ هم دیگر کاندیدان این دوره هستند.
3. چه کسانی می توانند رأی بدهند؟
کمسیون مستقل انتخابات افغانستان در ماه مِی تقویم جدیدی را برای انتخابات تنظیم و روند ثبت نام رأیدهندگان را به مدت 22 روز آغاز کرد.
در آن مدت، رأیدهندگان میتوانستند برای اولین بار ثبتنام کرده و اطلاعاتشان را نیز تصحیح و به روز کنند.
بنا بر گفتهی کمیسیون مستقل انتخابات، 9.5 ملیون نفر که 18 سال یا بیشتر دارند برای رأیدهی ثبتنام کردهاند.
مقامات قصد دارند از سیستم بایومتریکی استفاده کنند که شامل اثرانگشت، چشم و شناسایی چهره در روز رأیدهی میشود.
4. برای امنیت انتخابات چه کارهایی در حال انجام شدن است؟
کمسیون مستقل انتخابات در اوایل ماه جاری میلادی اعلام کرد که روند تحویل مواد انتخاباتی به مراکز رأی دهیِ 33 ولایت کشور کامل شده است.
قبلاً تخمین زده میشد که 7385 مرکز رأیدهی در روز انتخابات باز خواهد بود اما این رقم پس از نگرانیهای امنیتی به 5373 مرکز تقلیل یافت.
بر اساس آمار کمیسیون مستقل انتخابات، از این میان، 400 الی 500 مرکز رأیدهی یا در مناطق تحت کنترول طالباناند یا با تهدیدهای جدی روبرو هستند.
وزارت داخله کشور در اوایل ماه جاری میلادی اعلام کرد که72000 نفر از پرسونل پولیس، جهت تأمین امنیت 49402 غرفهی رأی گیری، توظیف شدهاند.
طلوع نیوز به نقل از نصرت رحیمی، سخن گوی وزارت داخله می گوید: «در حدود 20 الی 30 هزار نیروی ذخیره نیز موجود است و مواد حساس و غیرحساس انتخاباتی هم به ولایتها اعزام شده است. ما می خواهیم به مردم، کمیسیون و نامزدان اطمینان بدهیم که امنیت در جریان انتخابات تأمین خواهد شد.»
در انتخابات پارلمانی سال گذشته تلاشهایی برای آموزش دادن کارمندان انتخاباتی برای استفاده از دستگاههای بایومتریک و جلوگیری از تقلب صورت گرفت.
پس از انتخابات اما، شکایاتی مبنی بر رشوهگیری مقامات، فریبکارانه بودن شمارش آرا و خرید آرای مردم نشر شد که در نتیجه 12 عضو کمیسیونهای انتخاباتی به اتهام تقلب در انتخابات از وظایفشان برکنار شدند.
بنیاد انتخابات شفاف افغانستان، نهادی مقیم در کابل که بر انتخابات نظارت میکند به تازگی گفته است: «موضوعات امنیتی تا روز انتخابات به سرعت افزایش خواهند یافت و با آمادگی نیروهای امنیتی افغانستان برای برگزاری انتخابات، اوضاع امنیتی نیز تغییر کرده و بهتر خواهد شد.»
