گفتیم، اعتمادبهنفس، باوری است که ما نسبت به تواناییها و قابلیتهای خود داریم و همچنین گفته شد، اگر اعتمادبهنفس کمی داریم، با تلاش و تمرین میتوان آن را افزایش داد. در این مقاله، سعی داریم ابتدا به عواملی که در شکلگیری و یا کاهش اعتمادبهنفس نقش دارد اشاره کنیم، پس از آن تمرینی را خواهیم آورد که میتوانید با به کار بستن آن، اعتمادبهنفستان را افزایش دهید.
عوامل مؤثر در اعتمادبهنفس
- پدر و مادر: اگر والدینی داریم که اعتمادبهنفس پایینی دارند، به احتمال زیاد، ما نیز اعتمادبهنفس خوبی نخواهیم داشت. از طرف دیگر، روش فرزندپروری و نوع رفتار والدین بر اعتمادبهنفس ما، اثر میگذارد. بهعنوان مثال؛ اگر والدین از همان ابتدا بهخصوص در پنج سال اول زندگی، طوری با ما رفتار کردهاند که ما احساس ارزشمند بودن، توانا و با عُرضه بودن کردهایم، اعتمادبهنفس در ما نهادینه شده است. محبت اصیل و با ثبات والدین نسبت به فرزندان، همچنین تشویق به موقع و منظم فرزندان، برای کارهایی که به خوبی انجام دادند، از جمله عوامل اصلی در اعتمادبهنفس استند.
- مدرسه و معلمان: محیط مدرسه و معلمان، نقش مهمی در اعتمادبهنفس افراد دارند. اطفال، از سن خاصی وارد فضای اجتماعی جدیدی میشوند که قرار است آنجا هم یاد بگیرند و هم قابلیتها و تواناییهایشان را به نمایش بگذارند. اگر محیط مدرسه سالم باشد و معلمان نسبت به محصلین تشویق و توجه مناسب و به موقع داشته باشند، بدون تردید، اثر مثبت و مستقیمی بر اعتمادبهنفس میگذارند. و برعکس تنبیه، تحقیر، تشویق نامناسب و نادیده گرفته شدن فعالیتها و پیشرفت یک دانشآموز، اثر منفی بر اعتمادبهنفس دارد.
- موقعیت در جامعه
جایگاه و طبقهی اجتماعی، وضعیت رفاهی و اقتصادی (فقیر یا ثروتمند بودن)، نژاد و قومیت از دیگر عوامل مهمی استند که میتوانند بر اعتمادبهنفس اثرگذار باشند. متأسفانه در جوامعی از جمله جامعهی ما که افراد به شدت بر اساس این موضوعات (وضعیت مالی، نژاد، قومیت، سطح سواد و…) ارزشگذاری میشوند. این عوامل، اثر منفی بر اعتمادبهنفس میگذارد.
اکنون به سوالاتی که در ادامه میآیند، پاسخ دهید؛ چون به شما کمک میکند تا بعضی از عواملی را که اعتمادبهنفس شما را تحت تاثیر قرار میدهند، بشناسید:
1- آیا پدر و مادر شما، شما را همانطور که هستید دوست دارند یا فقط وقتی کار خوبی انجام میدادید، شما را تشویق میکردند؟
3- آیا پدر و مادرتان، زمانی که کاری را انجام نمیدادید سرزنشتان میکردند و شما را با دیگران مقایسه میکردند؟
5- آیا پدر و مادرتان، برای شما الگوی مناسبی از اعتمادبهنفس بودند؟
7- آیا در خانواده، مسؤولیتی به شما واگذار میکردند و یا در تصمیم گیریهای خانوادهی خود نقش داشتید؟
10- آیا معلمان، شما را جلوی همصنفیهایتان سرزنش، تحقیر یا تنبیه میکردند؟
11- آیا معلمان شما، از شیوهی مقایسه برای ایجاد انگیزه استفاده میکردند؟
12- آیا در جمع دوستانتان، به شما بیاعتنایی میکردند و نقاط ضعف شما را به رخ شما میکشیدند یا از حضورتان خوشحال بودند؟
هر چقدر پاسخهای «بله» بیشتر داشتید، اعتمادبهنفس پایینتری دارید. تمرین زیر، کمک میکند تا در جهت افزایش اعتمادبهنفس قدم بردارید.
به مدت یک هفته تا ده روز، در مورد خصوصیات خوب خود فکر کنید. قلم و دفترچهی یادداشتی بردارید و هر چه به ذهنتان میآید یادداشت کنید. ویژگیهای مثبت شما در این سه بخش، چه چیزهایی استند؟
- ویژگیهای مثبت شما از نظر قیافه و ظاهر.
- ویژگیهای مثبت شما از نظر صفت و خصوصیتهای فردی؛ مثلا مهربان بودن.
- ویژگیهای خوب شما از نظر مهارتها؛ یعنی چه کارهایی را بلد استید.(مثلا آشپزی کردن، یا رانندگی)
ممکن است اگر بخواهید در مدت کوتاه این تمرین را انجام دهید، چندان موفق نباشید؛ چون شاید اصلا تا به حال در این باره فکر نکردهاید. من در کار مشاوره و درمان، وقتی این تکلیف را به مراجعین خود میدهم، دیدهام که برخی افراد بسیار از خود غافل استند و نمیدانند ویژگیهای خوب آنها چه است. به این دلیل که اطرافیان (والدین، دوستان، معلم و…) به ندرت از ویژگیهای خوب آنها گفتهاند یا خودشان کمتر به آن فکر کردهاند.
این مطلب ادامه دارد…
