نو سینده: زهرا اکبری
حافظهی کاذب، تجربیاتی روحیای است که افراد باور دارند نمایش صحیح از حوادث گذشته میباشد.
حافظهی کاذب، اغلب شامل جزئیات ناچیزی است (باور دارید وقتی به خانه رسیدید کلید تان را روی میز گذاشته بودید) تا موارد جدیتر (باور دارید در صحنهی جرم شخصی را دیده اید)؟
حافظهی کاذب، از خطاهای خاطرات ساده متفاوت اند. اکثریت ما بیشتر از اشتباههای ساده مستعد حافظهی کاذب میباشیم. اینها شامل سطحی از اطمینان در صحت حافظه استند.
با وجودی که اغلب ما هر از گاهی حافظهی کاذب را تجربه میکنیم؛ اما هریک از خاطرات اشتباه، منحصر به فرد بوده و اغلب مجموعهای از چیزهایی استند که واقعا اتفاق نیفتاده اند. اینها مرتبط با فراموش کردن یا ترکیب کردن جزئیات چیزهایی است که ما تجربه کرده ایم. همه چیز یادآوری مواردی است که در واقعیت تجربه نکرده ایم.
اما چرا حافظهی کاذب ایجاد میشود؟ فاکتورهایی که میتوانند روی حافظهی کاذب اثر بگذارند، شامل از بین رفتن اطلاعات و اشتباه گرفتن منبع اصلی اطلاعات است. دانش فعلی و دیگر خاطرات، میتوانند با ساخت خاطرهی جدید تناقض ایجاد کرده و باعث ساخت حادثهای مشکلدار یا کاملا اشتباه شوند.
اکثر مردم عملکرد حافظه را ثبت و ضبط دقیق اطلاعات میدانند. حافظه در زندگی انسان و اعمال روزمرهی او، کاربردهای فراوان و گستردهای؛ مانند به یاد آوردن نامها، لغات، رمزها و مراحل انجام کارها دارد. حافظهی انسان به راحتی قابل تغییر و دستکاری بوده و میتوان آن را به صورت دلخواه خود در آورد. سندروم حافظهی کاذب یا شبهحافظه، حالتی است که در آن واقعهای با این که در واقعیت رخ نداده است، قابل یادآوری و بازگو کردن میباشد و یا فرد، واقعهای را که اتفاق افتاده است، به طور متفاوتی بازگو میکند .حافظهی کاذب، در رابطه با همهی مسائل جزئی و کلی و مهم زندگی شخص رخ میدهد. حافظهی کاذب در افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه بیشتر اتفاق میافتد. استرسها و محرکهای هیجانی از عوامل تأثیرگذار در ایجاد حافظهی کاذب میباشند.
1- ادراک نادرست که ما خود مان در زمان بازسازی صحنهی خاطرات مان موارد اشتباه یا کدگذاری نشده را به آن اضافه میکنیم.
2- استنتاجهایی که در اثر تداخل اطلاعات قدیمی فرد با اطلاعات جدید او صورت می گیرد. حدس و گمانهای افراد در زمان فراخوانی جزئیات یک واقعه در این دسته قرار میگیرد.
3- احساساتی که در زمینهی احساسات منفی و احساساتی که باعث برانگیختگی بالای افراد میشوند و میتوانند در تحریف حافظه و شکلگیری حافظهی کاذب نقش مهمی را ایفا کنند.
4-اطلاعات غلطی که در اثر ترکیب با اطلاعات درست فرد باعث تحریف در حافظه میشوند.
5- ترکیب رویدادهایی که ممکن است شما در زمان یادآوری یک رویداد، خاطرات مشابه دیگری را نیز به یاد آورده و بازگو کنید.
6-ردیابی حالتی که ما گاهی تنها عصارهی کلام و گاهی جزئیات کامل یک رویداد را به خاطر میسپاریم؛ زمانی که ما یک چکیدهی کلی از مطلب یا واقعهای را به ذهن می سپاریم، احتمال بروز حافظهی کاذب بیشتر است.
حافظهی انسان، خطاهایی دارد که برخی از آنها در افرادی که مشکلات حافظه دارند، ظهور کرده و بعضی دیگر از آنها ممکن است در حافظهی همهی افراد روی دهد. از جملهی این خطاها میتوان به ناپایداری اطلاعات و زمان ماندگاری آنها، حواسپرتی و عدم تمرکز، انسداد فکر که گاهی در یک لحظهی خاص نمیتوانیم نام چیزی را به یاد بیاوریم. حافظهی کاذب که پیشتر به آن اشاره کردیم، سوگیری ما که بر اساس باورها و اعتقادات مان شکل گرفته و جاهای خالی حافظهی مان را پر میکند و تداومی که انسان خاطرات دردناک و شرمآورش و خاطراتی را که نمیخواهد به یاد بیاورد را مجددا به خاطر میآورد.
حافظهی کاذب دارای دو نوع میباشد که قرار زیر است:
1- بازخوانی یا بازشناسی رویدادهای دروغی به دلیل برگشت ردیابیهای دقیق جایگزین ردیابهای دقیق خود واقعهی اصلی.
2- بازخوانی و بازشناسی رویدادهای کاذب به دلیل برگشت ردیابیهای بیشتر دقیق رویداد به جای ردیابیهای کلی آن. حافظهی کاذب، از خطاهای حافظه بوده که در دوران کودکی بیشتر روی میدهد.
