نویسنده: زهرا اکبری
در شمارهی گذشته، به برخی مواردی که والدین باید در مورد سن تربیت کودکان شان واقف باشند، پرداختیم و در ادامه نیز دیگر نکاتی را که نیاز است اشاره خواهم کرد.
2 تا 3سالگی
کودکان در این سن، کمتر لجبازی میکنند و مقاومت شان نسبت به دستورات و قوانین کم میشود. در این سن، بیشتر تمایل دارند توسط بزرگسالان تأیید شوند و به اصطلاح، دختر خوب یا پسر خوبی باشند. همچنین در این سن، بیشتر قدرت درک صحبتها و توانایی مکالمهی پیچیدهتر را پیدا میکنند. با این که در این برهه کودکان بیشتر به دیگران توجه میکنند، با این حال، هنوز خودمحوری در آنها وجود دارد.
4 تا 5سالگی
ذهن کودکان پس از این سن، بیشتر قانونمند شده و آنها بیشتر گرایش دارند قوانین منظم را اجرا کنند. از این سنین، کودکان رفتن به محیطهای آموزشگاهی مثل پیش دبستانی را شروع میکنند. همچنین توانایی شناخت آنها بیشتر میشود. از حدود 6سالگی به بعد، بیشتر میتوانند مسایل را از زاویهی دید دیگران درک کنند. در واقع خودمحوری، سهسالگی آنها تعدیل شده است. از این سنین میتوانید قوانین بیشتری بگذارید، مسایل و دلایل تربیتی را بر اساس درک شان توضیح دهید. کودک در این سن طبیعتا سازگاری بیشتری با محیط پیدا می کند.
6 تا 12سالگی
کودکان از این سنین از قدرت استدلال و تفکر منطقی برخوردار میشوند. میتوانند در مورد رفتار درست و غلط در شرایط مختلف اظهار نظر کنند و بیشتر آن را تشخیص دهند. بهتر است پدر و مادر در مورد دلایل رفتار و رفتارهای مناسب در موقعیتها با کودک شان گفتوگو کنند و بیشتر نظر آنها را در این مسائل بپرسند. هرچه گفتوگوی منطقی با کودک بیشتر باشد، بهتر میتواند رفتارهای مناسب فردی و اجتماعی را یاد بگیرد و قدرت شناخت و درک مسائل در او بیشتر میشود.
نوجوانی به بعد
سن تربیت کودک تا نوجوانی همچنان ادامه دارد. در دورهی نوجوانی، پدر و مادر با فرزند شان معمولا به چالشهای زیادی بر میخورند؛ چرا که نوجوان به دنبال شکلدادن به هویت دلخواه خود است و به خیلی از قوانین تن نمیدهد. در این سن هم، واکنشهای افراطی و برخوردهای سختگیرانه میتواند رفتارهای منفی نوجوان را تشدید کند؛ پس بهتر است دیدگاهها و نقطه نظر فرزند تان را بیشتر در نظر بگیرید و به او به عنوان فردی دارای هویت مستقلتر نگاه کنید.
قوانین و چهارچوبهای خانواده را حفظ کنید؛ اما در رعایت آنها، انعطافپذیری بیشتری به خرج دهید. در واقع نباید والدین نظارت خود را از فرزند شان بردارند چرا که نوجوانی دورهی بسیار حساسی است و رها کردن فرزند میتواند دارای عواقب زیادی باشد. در عین حال بیشتر به او فرصت دهید؛ همچنین به ایجاد استقلال و انتخابهای شخصیاش تا حد ممکن احترام بگذارید تا بتواند شخصیت قویتر و دارای اعتماد بنفس بیشتری را پرورش دهد.
نکات کلی تربیت کودک
با توجه به آنچه گفته شد، در ادامه به چند نکتهی کلی در مورد سن تربیت کودک و فرزند تان اشاره خواهیم کرد:
– در هر سن بنا به میزان درک کودک قوانین بگذارید.
– قوانین باید مختصر، ساده و روشن باشد.
– هرچه قوانین تربیتی در طول روز کمتر باشد، احتمال پذیرش و انجام آن بیشتر است.
– حتما به رفتارهای مثبت توجه کنید و آنها را تشویق کنید.
– پاداشهایی برای بیشتر شدن رفتارهای مثبت و کم شدن رفتار غلط داشته باشید.
– اگر قولی میدهید حتما انجام دهید؛ همچنین تهدیدی نکنید که نتوانید انجام دهید.
– هرگز تنبیه بدنی نکنید! کتک زدن نه تنها رفتار بد را کاهش نمیدهد، بلکه می تواند اثر برعکس داشته باشد.
– می توانید برای رفتار بد کودک محرومیتهای کوچک در نظر بگیرید مثل خاموش شدن تلویزیون.
– تا جایی که میتوانید در مورد قوانین تربیتی و دلایل آن با کودکان منطقی صحبت کنید. این صحبت در هر سن بسته به میزان درک کودک میباشد.
