با این که افغانستان، نباید در اتفاقهای اثرگذار منطقه، سکوت اختیار کند؛ اما هر واکنشی از سوی مقامهای کشور، باید با احتیاط کامل در هر زمینه باشد. هر واکنش ناسنجیدهای میتواند پای افغانستان را وارد مباحث حلناشدنیای کند که زمینهی استفادهی کشورهای گوناگون را در کشور مهیا میکند.
در مناقشه بر سر قرهباغ میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان، افغانستان از آذربایجان پشتیبانی کرده است؛ این پشتیبانی پس از سالهای بسیار که افغانستان در دوران مجاهدان از آذربایجان داشت، دوباره صورت میگیرد و میتواند روابط دیپلوماتیک امروز کشور را زیر تاثیر قرار بدهد.
در نخستین جنگ ارمنستان و آذربایجان، شماری از جنگجویان حزب اسلامی به رهبری گلبدین حکمتیار با حضور در منطقهی مورد مناقشه، بر علیه ارمنستان جنگیدند.
آن زمان، حکمتیار سمت نخستوزیری افغانستان را در حکومت مجاهدان داشت و موافقنامهای را جهت اجاره و استفاده از مجاهدان افغانستان در جنگ قرهباغ، با روشن جوادوف، معاون وزیر خارجهی آذربایجان امضا کرده بود (۱۹۹۳ میلادی).
آن چیزی که امروز نیز مردم افغانستان را تهدید میکند؛ احتمال استفادهی کشورهای دخیل در این مناقشه از هموطنان ما به عنوان نیروهای جنگی است. ما مثال این استفادهها را در جنگ سوریه توسط جمهوری اسلامی ایران (ایجاد گروه فاطمیون) و جمهوری اسلامی پاکستان (درآوردن افغانها در عضویت داعش) نیز در تجربه داشته ایم.
وزارت خارجهی افغانستان باید با توجه به چنین سابقهای میان افغانستان و آذربایجان، موقعیت کنونی ما و نقش دیپلوماتیک افغانستان را در پشتیبانی از این کشور، مد نظر میگرفت. افغانستان در کنار سابقهی پشتیبانی از آذربایجان، این بار، باید تاکید بر حل منازعه و خودداری از شدت جنگ میکرد.
دیروز خبری در فضای رسانهای کشور نشر شد که به نقل از رادیوی ارمنستان، حکایت از واکنش شورای ملی ارمنستان در برابر اظهارهای اخیر وزارت خارجهی افغانستان میکرد. بر اساس این خبرها؛ شورای ملی ارمنستان از دبیرخانهی مجمع پارلمانی سازمان پیمان امنیت گروهی، خواسته است که روند لغو عضویت افغانستان در این سازمان را آغاز کند.
این سازمان که کشورهای ارمنستان، بلاروس، قزاقستان، قرغیزستان، روسیه، تاجیکستان را تا سال 2016 در عضویت داشت از این سال به بعد افغانستان و صربستان را به عنوان ناظران خود شامل کرده است.
سازمان پیمان امنیت گروهی به منظور همکاریهای امنیتی در منطقه ایجاد شد و اعضای آن، باید به همدیگر کمک نظامی بدهند.
بر اساس این پیمان، افغانستان نباید از جمهوری آذربایجان پشتیبانی میکرد؛ زیرا این عمل به عنوان نقض پیمان یادشده از سوی افغانستان شناخته خواهد شد. با بیشتر شدن این تنش میان افغانستان و ارمنستان که درخواست شورای ملی این کشور از دبیرخانهی مجمع پارلمانی سازمان پیمان امنیت گروهی، مبنا بر لغو عوضیت افغانستان، آن را تشدید کرده است؛ وزارت خارجهی افغانستان، باید دست به یکسری از رفتارهای نرمتر در برابر ارمنستان بزند.
وضعیت کنونی افغانستان که برای بهبود خود، نیاز به میانجیگریهای زیادی از سوی کشورهای منطقه در رابطه به صلح دارد؛ چنین رفتارهای حسابنشدهای را برنخواهد تابید.
سرپرست وزارت خارجه، آقای حنیف اتمر در جریان گفتگوهای صلح افغانستان در مسکو، رابطهی محکمی را با روسیه که هم سازمان امنیت گروهی را رهبری میکند و هم رابطهی خوبی با آذربایجان و ارمنستان دارد، از خود نشان داده بود.
این که اکنون دست به عملی خلاف پیمان با سازمانی به رهبری این کشور زده است؛ میتواند حکایت از وخامت رابطهی یادشده بکند؛ وخامت رابطهای که هرچند ممکن است مبنای دیگر و در زمان پیش از انتخابات ریاستجمهوری افغانستان داشته باشد؛ اما نتیجهی بد خود را بر روی روابط افغانستان با روسیه میگذارد.
آنچه از سوی وزارت خارجهی کشور در رابطه به جنگ ارمنستان و جمهوری آذربایجان، گفته شده، نه تنها به نفع مردم افغانستان نیست، بلکه هیچ وجهی ملیای نیز در آن دیده نمیشود. دیپلماسی افغانستان، نباید در تشدید مناقشه به کار برده شود و باید از آن، برای رفع مناقشهها استفاده کرد؛ هر عمل مشابهی در ادامه، سوی استفادههای شخصی و گروهی را برای بسیاری که در پی رسیدن به جلب پشتیبانی و قدرت، به هر قیمیتی استند، فراهم خواهد کرد.
