هر چه به روز شنبهی هفتهی آینده (بیستوهفتم میزان) نزدیک میشویم، ابهام و سردرگمی فضای سیاسی، انتخابات و گفتوگوهای صلح بیشتر میشود. ملاقات نامزدان ریاستجمهوری با سفیران کشورهای دخیل در قضیهی افغانستان و حضور مداوم سفیران به محل کمیسیون انتخابات که آن را به محل برو و بیا شبیه کرده، به افزایش شک و تردیدها افزوده است.
پس از سفر ابهامآمیز ملا برادر و نمایندهی ویژهی امریکا به پاکستان، یکی دو روز پیش فاش شد که نمایندگان طالبان و زلمی خلیلزاد در اسلام آباد یکدیگر را ملاقات و برای از سرگیری مذاکرات صلح رایزنی کرده اند. پس از این دیدار بود که مشخص شد، شاهکلید از سرگیری مذاکرات صلح بین امریکا و طالبان احتمالا در بگرام و در زندانهای گروه حقانی است. مذاکراتی که پس از ماهها تلاش، با یک تویت ناگهانی دونالد ترامپ، متوقف و تمام رشتهها پنبه شد.
اوضاع پیچیدهی این روزها نیازمند آن است تا همهی کسانی که دل شان به این سرزمین میسوزد، باید از خود بپرسند که چه باید کرد تا کشور از این وضع بیرون شود. نامزدان و مردم نباید برای اعلام سریع؛ اما ناپختهی نتایج انتخابات کمیسیون را زیر فشار بگذارند؛ نباید کسی خود را از پیش برنده اعلام کند و کمیسیون نیز در شفافیت، نتایج را با نظارت کامل ناظران داخلی و بینالمللی با مردم شریک کند تا جایی برای شکوشبه و امکان عدم پذیرش آن از سوی نامزدان، باقی نماند.
در بارهی از سرگیری مذاکرات صلح نیز، باید در داخل اجماع عمومی برای حمایت از حکومت آینده به وجود آید تا نظام بعدی هم در مذاکرات، با قاطعیت حاضر باشد و هم افغانستان بار دیگر، شاهد بینظمی فراخدامن و هرجومرج بزرگ نباشد؛ چون مردم به اندازهی کافی در تمام این سالها درد کشیده و دیگر تاب و توان جنگ، دربهدری و آوارگی را ندارند.
نکتهی دیگر آن است که حکومت آینده و مردم افغانستان به عنوان صاحبان این سرزمین، دیگر نمیتوانند از دور شاهد گفتوگوهای صلح باشند. طالبان تا پیش از این، حاضر نبودند این مسأله را بپذیرند؛ اما اگر حکومت آینده با اجماع و نظر عموم مردم، به دنبال هدف واحد باشد و تمام گروهها، تشکلها، احزاب سیاسی و نیروهای داخلی نیز پشتیبان آن باشند، با صبر و حوصله، میتوان حتا، به طالبان بفهماند که بدون خواست مردم افغانستان، امکان برقراری صلح دائمی و گسترده وجود ندارد.
به نظر میرسد، طالبان نیز به این نکته پی برده و به مرحلهای رسیده اند تا به این خواست تن داده، با میانجیگری و کمک کشورهایی مثل هندوستان و آنهایی که در جنگ افغانستان دخیل نبوده اند، با حکومت آینده گفتوگو کرده و برای رسیدن به آتشبس و یک صلح دوامدار به توافق برسند. هر چند، ناتو و برخی از کشورهای دیگری که در افغانستان علیه تروریزم مبارزه کرده اند، بارها به عدم صداقت گروه طالبان در وفاداری نسبت به مفاد قرارداد احتمالی صلح، ابراز شک و تردید کرده اند؛ اما وضعیت به گونهای است که اگر در داخل اتحاد قوی برای نجات کشور وجود داشته باشد، این گفتوگوها به نتیجه خواهد رسید.
دونالد ترامپ، بارها اعلام کرده است که امریکا میخواهد، پای خود را از طولانیترین جنگ تاریخ این کشور – جنگ افغانستان- بیرون بکشد. کشورهای دیگر هم در ظاهر پشتیبان صلح اند و گروه طالبان نیز به از سرگیری مذاکرات تأکید دارد؛ اما سرنوشت جنگ و صلح به خود مردم و حکومت افغانستان بر میگردد که نسبت به آیندهی خود چه طرح و برنامهای دارند.
طالبان تا پیش از این، حکومت افغانستان را قبول نداشتند؛ اما حالا حاضر اند پس از امضای توافقنامهی صلح با امریکا، با حکومت آیندهی افغانستان به عنوان طرف درگیر در جنگ، گفتوگو کنند.
نکتهی امیدوارکننده آن است که همهی طرفهای درگیر در جنگ افغانستان، به این نتیجه رسیده اند که بحران این سرزمین راه حل نظامی نداشته و بهترین راه، صلح از مسیر گفتوگو و مذاکره است.
