اعلامیهی کامل کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در مورد کشتار دانشآموزان مکتب سیدالشهدا در غرب کابل
روز شنبه (18 ثور ۲۰۲۱)، کشتار دختران مکتب سیدالشهدا در دشتبرچی در غرب کابل، رخ داد. تا اکنون بیشتر از 50 کشته و 151 زخمی در این رویداد شناسایی شده است. اکثر قربانیان این رویداد، کودکان اند. بار دیگر هزارهها در دشتبرچی، در آستانهی عید رمضان، هدف کشتار قرار گرفتند. بازهم مادران، پدران، برادران، خواهران و کل جامعه، شب گذشته را در وحشت و اندوه به سر بردند.
مانند بسیاری از ما، این کودکان، مادران و پدرانشان بیصبرانه در انتظار برگزاری جشن عید بودند؛ اما این داختران دانشآموز دیگر جشن عید را تجربه نخواهند کرد. این جشن در ذهن متلاشیشدهی این مادران، بعد از این، دیگر مناسبت شادیآفرین نخواهد بود، چرا؟
چرا دختران دانشآموز کشته شدند؟ چرا رویاهای آنها و امید خانوادههای شان به خاکوخون کشیده شد؟ برای کدام هدف؟ این کار به نفع چه کسی است؟ این حملهها، با حمایت چه کسی یا کسانی صورت میگیرد؟ باید به این پرسشها پاسخ داده شود. مردم افغانستان به طور مکرر، از رویدادهای هولناک و تلفات رنج میبرند و در بیشتر موارد، به دلیل تکمیلنشدن پروندهها و اعلاننشدن نتایج تحقیقات، پرسشهای خانوادههای قربانیان بیپاسخ میماند.
کشتارها بارها محکوم میشود؛ اما محکومکردن و همدردی، پاسخی کافی برای کشتار دانشآموزان در مکتب، دانشجویان در دانشگاهها و تلفات ناشی از حملات هوایی نیست. سازمان ملل، ایالات متحدهی امریکا، اتحادیهی اروپا، کشورهای منطقه و کشورهای مسلمان باید خواستار تحقیقات معتبر و شفاف شوند.
فقط 9 روز پیش دهها غیرنظامی در لوگر کشته شدند؛ بیشتر قربانیان دانشآموزانی بودند که برای سپریکردن آزمون کانکور به پلعلم، مرکز ولایت لوگر آمده بودند. ما نباید تنها به نکوهش رویدادها بسنده کنیم. باید شبانهروز تلاش کنیم که این، آخرین قتل عام غیرنظامیان، از جمله کودکان و دانشآموزان در افغانستان باشد. هیچچیزی کمتر از این، پذیرفتنی نیست.
کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، افزایش تلفات غیرنظامیان در ماه رمضان (13 اپریل تا 7 ماه مه)، را ثبت کرده است. کمیسیون 130 رویداد را ثبت کرده که در جریان ماه رمضان، منجر به تلفات 519 تن از افراد ملکی شده است که از این میان، 160 کشته و 351 زخمی شده است. این ارقام شامل کشتار دیروز (حمله بر مکتب سیدالشهدا در غرب کابل) نیست. همچنین حوادث مستند ناشدهی دیگری نیز باقی مانده است.
با توجه به خشونت مداوم، تلفات غیرنظامیان، توقف در مذاکرات صلح و کشتار هولناک دیروز، کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان خواستار انجام فوری اقدامات زیر است:
1: هماکنون آتشبس اعلام شود. میزان تلفات غیرنظامی جنگ نگرانکننده است. کودکان، زنان و مردان در بسیاری نقاط کشور کشته میشوند. تنها راه جلوگیری از تلفات غیرنظامیان، آتشبس دایمی است. کمیسیون مستقل حقوق بشر، از طالبان میخواهد که به انجام آتشبس پایدار متعهد شوند.
2: مطابق قانون بینالمللی حقوق بشر، حمایت ویژه از هزارهها و دشتبرچی. دولت افغانستان طبق قوانین بینالمللی بشردوستانه و حقوق بینالملل بشر، موظف است از جمعیت در معرض خطر جنایت جنگی، جنایت علیه بشریت، پاکسازی قومی یا نسلکشی محافظت کند. قوانین بینالمللی دولت را موظف به اتخاذ تدابیری برای جلوگیری از نسلکشی، جنایت جنگی، جنایت علیه بشریت و آزارواذیت بر اساس قومیت و جنسیت میکند. در اکتبر سال 2020، حدود شش ماه پیش از حملهی دیروز، بیش از 40 دانشجو در حمله به مرکز آموزشی کوثر دانش جان خود را از دست دادند. در ماه می سال 2020، نزدیک به یک سال پیش، ۱۱ مادر باردار، 2 پسر و 1 قابله بهصورت بیرحمانه به قتل رسیدند و 5 تن از مادران زخمی شد؛ این عمل، آشکارا زنکشی و کودککشی بود.
حکومت افغانستان باید به تعهدات خود طبق میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی عمل کند و به کشتار هدفمندانهی هزارهها اذعان کند. دولت افغانستان باید فوراً طرح حمایتیای را مبتنی بر حقوق بشر برای دشت برچی و مناطق غرب کابل تهیه و ابلاغ کند. این باید شامل برنامههایی برای جبران خسارت جمعی نیز باشد.
3: دبیر کل سازمان، آنتونیو گوترش باید در این هفته، نشست رهبری ویژهای را برگزار کند. این نشست باید قبل از نخستین روز عید برگزار شود. این نشست نباید بیشتر از پنجشنبه 13 می به تأخیر بیفتد. او باید به طور واضح اعلام کند که سازمان ملل متحد، میخواهد چه کار عملی در مورد مردم افغانستان انجام دهد؟ به قتل این کودکان و نرخ نگرانکنندهی تلفات غیرنظامیان بپردازید و تضمین کنید که این خشونت هرگز تکرار نمیشود!
4: ویرجینیا گامب دو پوتژیتر، گزارشگر ویژهی سازمان ملل در امور کودکان و درگیریهای مسلحانه، باید بلافاصله اقدامات عملی و ملموسی را که سازمان ملل برای اطمینانیافتن از هدف قرار نگرفتن مکاتب، مراکز تدریسی خصوصی و دانشگاهها در برنامه دارد، روی دست گیرد تا چنین اعمال خشونتباری در برابر مراکز تحصیلی تکرار نشود. خانم گمب باید مراحل اولیهی اقدامات را قبل از نخستین روز عید و حداکثر پنجشنبه، 13ماه می اعلام کند.
5: یک تیم متخصص و کاملا مستقل از محققان سازمان ملل متحد باید برای انجام یک مأموریت حقیقتیابی در مورد این کشتار و سایر خشونتها در افغانستان اقدام کند. دبیرکل آنتونیو گوترش، باید متعهد شود که تیمی از محققان سازمان ملل را به افغانستان بفرستد تا در هماهنگی با یوناما یک مأموریت حقیقتیابی را در مورد تمام اتفاقات بزرگی که در این اواخر در افغانستان رخ داده است، انجام دهد. هدف از این تحقیق، شناسایی مجرمان و گردآوری شواهد باشد. سازمان ملل متحد، به عنوان متولی حقوق بینالمللی بشر، مطابق قطعنامهی 2543 (2020)، 6 «e، g» شورای امنیت و کلیه قطعنامههای قبلی شورای امنیت در مورد افغانستان، باید عاملان این جنایات را شناسایی کند. این امر، شامل تمامی حمایتها و وابستگی آنها به سایر بازیگران دولتی و غیردولتی و منابع مالی، پناهگاهها، آموزش و استخدام آنها باشد. چه کسی یا کسانی مرتکب کشتار کودکان ما شده اند و چه کسی یا کسانی از این کشتار حمایت میکنند؟ اینها باید به طور شفاف و دقیق شناسایی شود. کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، از سازمان ملل متحد میخواهد که بلافاصله تعهد خود را در مورد شناسایی عاملان این جنایت ـریشه و شاخههای آنـ اعلام کند و ظرف 60 روز گزارش خود را منتشر کند.
6: قطعنامهی شورای امنیت. شورای امنیت باید قطعنامهای در مورد تراژیدیهای بزرگ اخیر، افزایش جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت در افغانستان صادر کند و متعهد شود که عاملان این جنایات را شناسایی و از آنها بازخواست میکند. شورای امنیت همچنین باید تعهدش را در مورد جلوگیری از تکرار چنین کشتارها و برداشتن قدمهای بیشتر برای محافظت از غیرنظامیان در برابر آسیبهای مشابه اعلام کند.
7: ایجاد یک کمیسیون تحقیق بینالمللی. یک کمیسیون میانحکومتی در مورد تلفات غیرنظامیان تحقیقات انجام دهد. دبیرکل آنتونیو گوترش باید خواستار تحقیق در مورد تلفات غیرنظامیانی شود که بر اثر انواع خشونتها و در مکانهای مختلف از جمله مساجد، گوردوارهها، شفاخانهها، مکاتب، دانشگاهها و مراکز آموزشی رخ داده است. این کمیسیون باید به طور جامع و مقطعی خشونتهایی را بررسی کند که مردم افغانستان را در تمام مناطق کشور و در هر زمینه هدف قرار داده است. بررسیهای این کمیسیون، باید شامل روشهای خاصی نیز شود که مردم افغانستان را بر اساس گروههای قومی، منطقهای و جنسیتی مورد حمله قرار میدهد. دبیر کل گوترش، باید اهداف و تعهدات سازمان ملل در مورد این تحقیق را در اسرع وقت اعلام و یک جدول زمانی قابل اجرا را مشخص کند.
8: مکانیزم و بودجه برای جبران خسارت و مستندسازی. با خارج شدن نیروهای بینالمللی، از جمله ایالات متحده و کشورهای عضو ناتو از جمله انگلیس، آلمان و هلند. باید اطمینان حاصل شود که مکانیزمهای لازم برای جبران خسارت و مستندسازی وجود داشته باشد. این موارد شامل اطمینان از موجودیت اسناد و سوابق دادگاههای رسمی، کمیسیونهای حقیقتیاب و تحقیقات در مورد نقض حقوق بشر، همچنین حفاظت از گزارشها و اسناد تولیدشده و شواهد گردآوریشده میباشد.
9: سرانجام، باید به صدای قربانیان جنگ در افغانستان گوش داده شود. غم و اندوه قربانیان جنگ باید به رسمیت شناخته شود و پرسشها و خواستهای آنان شنیده شود. بیشتر خانوادههای قربانیان جنگ در افغانستان از فقیرترین اقشار این کشور استند. دولت باید تیمی را به محل اعزام کند تا از شرایط اقتصادی خانوادهها اطمینان حاصل کند که آنها مساعدتهایی را که برایشان در نظر گرفته میشود، بدون کموکاست دریافت میکنند. افزون بر این، این کودکان حق دارند در فهرست رسمی قربانیان وزارت شهدا و معلولین قرار بگیرند. کمیسیون مستقل حقوق بشر دریافته است که اکثر خانوادههای قربانی حملات قبلی مانند حمله بر دانشگاه کابل، آموزشگاه کوثر دانش و زایشگاه دشتبرچی، در فهرست وزارت شهدا و معلولین نیامده اند؛ به این عمل باید بلافاصله پایان داده شود. والدین این کودکان حق دارند فرزندانشان در فهرست قرار گیرند و از آنها یادبود صورت گیرد. دولت باید اطمینان حاصل کند که توانایی انجام چنین کاری را دارد.
مانند دیگر حوادث جدی تلفات ملکی، کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان شواهد و مدارک را جهت مستندسازی گردآوری میکند.
