دستکم دو ماه پیش، مجلس نمایندگان افغانستان، کمیتهای را بهمنظور دخالت مستقیم در گفتوگوهای صلح ایجاد کرد. ایجاد این کمیته در آن زمان، با واکنشهای شدیدی از سوی برخی از اعضای این مجلس روبهرو شد؛ زیرا آنها به این باور بودند که کمیتهی ایجادشده، خلاف اصول و بیشتر فرمایشی بوده است.
به این کمیته که ۲۱ نفر عضو دارد، وظیفه سپرده شده که طرحی را آماده کنند که برای حل جنگ در افغانستان مناسب باشد و از سویی هم موانعی که در این روند وجود دارد را بررسی و برای آن راه حلی پیدا کنند.
این کمیته درست در زمانی ایجاد شد که دور دوم گفتوگوهای صلح میان هیئت گفتوگو کنندهی دولت و طالبان در قطر آغاز شده بود؛ اما از آن زمان تا اکنون، این کمیته و در کل مجلس نمایندگان افغانستان، موقف خاصی در روند گفتوگوهای صلح از خود نداشته است.
در نشستهای همهروزهی مجلس نمایندگان نیز تا اکنون اعضای این مجلس کدام طرح مشخصی که بتواند به روند صلح کمک کند را ارایه نکردهاند.
شماری از اعضای مجلس نمایندگان روز دوشنبه (9 حمل)، در پیوند به همین سکوت مجلس در مورد روند کنونی صلح افغانستان، انتقاد کردند و خواستار فعال شدن کمیتهای شدند که در مورد گفتوگوهای صلح ایجاد شده بود.
شینکی کروخیل، عضو این مجلس در نشست عمومی روز دوشنبه، گفت که پارلمان در مورد صلح افغانستان بیتفاوت است و هیچگونه آجندای خاصی در این مورد ندارد.
بانو کروخیل گفت: «چرا پارلمان اینقدر در روند صلح بیتفاوت است و هیچ آجندایی برای آن نداریم؟ حتا کمیتهای که برای صلح باید کار میکرد، نیز تعیین نشد. باید هرچه زودتر کمیتهای برای روند صلح تشکیل شود تا دیدگاه نمایندگان مردم را درباره نشست استانبول با شورای عالی مصالحهی ملی و وزارت صلح ارایه کند.»
از سویی هم شماری دیگر از اعضای مجلس، میگویند؛ کمیتهای که در مورد صلح ایجاد شده بود، به نحوی منحل شده؛ زیرا بیشتر اعضا در مورد آغاز به کار آن، اتفاق نظر نداشتهاند.
بلقیس روشن، عضو مجلس نمایندگان، به روزنامهی صبح کابل میگوید: «بارها در مورد پارلمان گفتم. اگر این مجلس جدیت میداشت، روزگار مردم افغانستان به این شکل نبود؛ برعکس میتوانستند در تصمیمگیریها نقش داشته باشند. راه و چاه را تعیین میکردند.»
به گفتهی او، اگر این کمیته به کار آغاز میکرد، نیز نمیتوانست طرح مشخصی را در مورد صلح به مردم یا حکومت ارایه کند.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که قرار است تا چند روز دیگر نشستی در مورد صلح افغانستان در ترکیه برگزار شود و ممکن شماری از اعضای مجلس نمایندگان نیز در آن شرکت کنند.
شماری از اعضای مجلس در این پیوند میگویند؛ در صورتی که نمایندگانی از پارلمان در نشست استانبول شرکت کند، همانند نشست پیشین، بدون هیچ برنامهای خواهند بود و تنها چوکی اشغال میکنند.
چرا مجلس افغانستان طرح واضحی در مورد صلح ندارد؟
در هر کشوری، پارلمان بهعنوان مهمترین مرجع قانونگذاری و قلب تپندهی مردمسالاری بهحساب میآید. این مجلس موظف است که در مسایل کلان ملی به شمول مسئله صلح و جنگ ابراز نظر و به نمایندگی از شهروندان تصمیمگیری کند؛ اما در یک سال اخیر که گفتوگوهای صلح افغانستان به مرحلهی جدیتری رسیده؛ این مجلس موقف رسمیای نداشته است.
زمانی که قرار بود لویهجرگهی مشورتی برای آزادی 400 زندانی خطرناک طالبان برگزار شود، یک ثلث این مجلس با برگزاری آن مخالفت کرد؛ اما پس از آن حکومت با رؤسا و شماری از اعضای مجلس صحبت کردند و آنها نیز در لویهجرگهی مشورتی شرکت کردند.
همچنان، زمانی که هیئت گفتوگو کنندهی دولت افغانستان و طالبان در قطر سرگرم گفتوگو باهم بودند، هیئتی از مجلس نمایندگان به رهبری میر رحمان رحمانی، رییس این مجلس به پاکستان رفت.
میر رحمان رحمانی، رییس مجلس نمایندگان، انجنیر هلمند، رییس کمیسیون امور بینالمللی، محمدالفت صالح، رییس کمیسیون امور داخلی، انجنیر میرحیدر افضلی، رییس کمیسیون امور دفاعی، میرافغان صافی، رییس کمیسیون مالی و بودجه و نجیبالله ناصر، رییس کمیسیون صحت و تربیتبدنی مجلس نمایندگان افغانستان، افرادی بودند که به تاریخ 2 عقرب سال گذشتهی خورشیدی به پاکستان رفتند. چیزی که در آن زمان بحثبرانگیز شد، این بود که این سفر بدون هیچ آجندای رسمی و مشخصی انجام شد.
غلامحسین ناصری، عضو مجلس نمایندگان، در آن زمان به روزنامهی صبح کابل گفته بود: «من بهعنوان عضو مجلس، از این سفر خبر ندارم؛ یعنی این سفر به صفت یک آجندا در پارلمان کشور مطرح نشده است.»
اکنون نیز شماری از اعضای مجلس نمایندگان به بیبرنامگی پارلمان و فرمایشی بودن سفرهایی که رییس مجلس به کشورهای منطقه داشته انتقاد میکنند. به باور اعضای مجلس، در صورتی که نمایندگان میتوانستند مبتنی به صلاحیتی که قانون اساسی به آنها داده است، استفاده کنند، میتوانستند بالاتر از 50 درصد در روند صلح نقش داشته باشند.
این نمایندگان خود میپذیرند که پارلمان تا هنوز هیچ طرحی در قبال روند صلح نداشته است، در غیر این صورت، صدای خود را بلند میکردند و نمیگذاشتند که هیچ کشوری با سرنوشت مردم افغانستان بازی کند.
بلقیس روشن میگوید که دلیل این بیبرنامگی، ترجیح دادن منافع شخصی بر منافع ملی است و نمایندگان به تعلقات قومی و تنظیمی بیشتر از روند صلح افغانستان اهمیت میدهند.
به گفتهی بانو روشن در پارلمان، بهشمول رییس، نمایندگان شریک تنظیمهایی هستند که بهدنبال تقویت موقف خودند، نه روند صلح. «روزی که نشست دوحه بود و توافقنامهای میان طالبان و امریکا امضا شد، باید پارلمان صدای خود را بلند میکرد؛ اما سکوت کردند.»
این عضو مجلس اضافه میکند که سفرهای رییس مجلس که گفته میشود برای روند صلح انجام شده، نیز بدون آجندا بوده است. «در حقیقت پاکستان رفتن رحمانی، خوشآمد گویی به طالبان است. چراغ سبز نشان دادن به طالبان است. وگرنه باید بازخواست میشد که چرا پارلمان میرفت.»
به باور برخی از اعضای مجلس، بیبرنامگی و خوشخدمتی رؤسای مجلس، جایگاه این خانه را نهتنها نزد حکومت؛ بلکه نزد مردم نیز بیارزش کرده است.
انتقادها از پارلمان از سوی شهروندان و شماری از اعضای این نهاد، از آن ناشی میشود که پس از شروع روند گفتوگوهای صلح، این نهاد مردمی، هیچ برنامهی منسجم و منظمی برای اشتراک و تصمیمگیری در این روند نداشته و به نحوی در حاشیهی ساختار قدرت قرار گرفته است.
اینهمه در حالی است که گفتوگوهای صلح افغانستان تقریباً به بنبست رسیده است. دور دوم گفتوگوها میان دو هیئت آغاز نشد و اکنون همه چشم امید به نشستی دوختهاند که قرار است در ماه اپریل برگزار شود.
