شماری از نهادهای مدنی و جامعه دیاسپورای هزاره با انتشار بیانیهای، از حکومت افغانستان و طرفهای درگیر گفتوگوهای صلح میخواهند که حقوق اساسی هزارهها و دیگر گروههای نژادی باید در توافق احتمالی با طالبان تضمین شود.
این بیانیه از سوی نهادهای هزارهاینترنشنال، شورای هزارههای بریتانیا، شورای جهانی هزاره، خدمات بشری هزارههای کانادا، بنیاد شهید مزاری استرالیا، موسسه صلصال سوئد، مرکز پژوهشی هزاره، مرکز فرهنگی هزاره در هامبورگ، موسسه فرهنگی کاتب در دانمارک و شبکههزارههای اسماعلیه در کانادا منتشر شده است.
این نهادها از طرفهای درگیر گفتوگوهای صلح از جمله حکومت افغانستان و جامعهی بینالمللی میخواهند که در این گفتوگوها باید تبعیض تاریخی طالبان علیه هزارهها بهخاطر نژاد و باور این قوم، به رسمت شناخته شود.
در بخشی از اعلامیهی آنها آمده است: «طالبان به جنایات جمعی علیه شهروندان غیرنظامی هزاره از جمله در سال ۱۹۹۸ در مزارشریف، در سال ۲۰۰۱ در یکاولنگ، در سال ۲۰۰۰ در ربابک و در سال ۲۰۰۷ در میرزا اولنگ دست زدند. طالبان میراثهای فرهنگی باستانی ما مانند مجسمههای بودا در بامیان را در سال ۲۰۰۱ ویران کردند.»
جامعه دیاسپورای هزاره، بر اهمیت بنیادی حفاظت از امنیت و مسایل حقوق شهروندی تمام گروههای محروم و در حاشیه راندهشده؛ بهشمول زنان، اقلیتهای مذهبی مانند هندوها و سیکها و اقلیتهای قومی و مذهبی دیگر تاکید کردهاند.
خواست دیگر این نهادهای مدنی، در نظر گرفتن مشارکت برابر هزارهها در نظام سیاسی و ساختار حکومتی پساصلح است.
هزارهها در طول تاریخ معاصر أفغانستان به خاطر تفاوت نژادی و مذهبی مورد تبعیض قرار گرفتهاند. اما با توافق بن در سال ۲۰۰۱ و حمایت جامعهی جهانی از نظام افغانستان، این گروه قومی دستاوردهای چشمگیری داشتند و حقوقشان مانند سایر اقوام کشور در قانون اساسی تضمین شد. مذهب جعفری نیز در أفغانستان از سال ۲۰۰۴ به بعد به رسمیت شناخته شده است.
اما فعالان هزاره نگرانند که ممکن است این پیشرفتها در حکومتی که شامل طالبان باشد، پذیرفته نشود.
بنابر این این فعالان در بیانیهی شان تاکید کردهاند: «ما خواهان قطعی پایان جنگ هستیم اما همزمان تاکید میکنیم که هر نوع توافق سیاسی نیازمند بررسی تاریخ و نیازها، منافع و نگرانیهای متنوع شهروندان أفغانستان است بهویژه گروههای نژادی که همواره در تاریخ مورد تبعیض قرار گرفته و به حاشیه رانده شدهاند مانند هزارهها.»
تامین امنیت، خواستهای دیگر این نهادها است که در بیانیهی شان بر آن تاکید شده است: «با توجه به آسیب پذیری هزارهها در جریان خشونتهای فرقهای و نژادی بهویژه به دست طالبان، ضروری است که امنیت هزارهها در مذاکرات صلح تضمین شود.»
آنها از دولت أفغانستان نیز انتقاد کردهاند که همواره در قبال تامین امنیت مردم هزاره از خود بیتوجهی نشان دادهاست و نتوانسته به خواستههای هزارهها برای افزایش امنیت و تامین عدالت اقدام کند.
از این رو، جامعه دیاسپورای هزاره، نگرانی شدید خود را از حملات طالبان در سالها و ماههای اخیر در مناطق دارای اکثریت هزارهنشین ابراز داشتهاند و با شک و تردید نسبت به دیدگاه و تعهدات طالبان به صلح نگریستهاند.
در این بیانیه آمده است:«با توجه به تاریخ روابط طالبان با هزارهها مهم است که روند جاری صلح در دوحه به نگرانیهای بنیادی هزارهها پاسخ بدهد و حقوق موجود آنها در قانون اساسی را در یک توافق صلح بالقوه تضمین کند.»
این خواستهای جامعه دیاسپورای هزاره در حالی مطرح میشود که برخی از اعضای گفتوگوکنندهی طالبان، اخیرا اعلام کرده اند که مذهب جعفری را به رسمت نمیشناسند. آنها هرچند بر رسمیت فقه حنفی در جریان گفتوگوها تاکید کردهاند، اما می گویند که بحث برسر رسمیت مذهب جعفری در مرحله مذاکرات بر سر قانون اساسی صورت خواهد گرفت.
