روزنامهی صبح کابل به اسناد گزارش اداره بازرس ریاستجمهوری افغانستان، دست یافته است که نشان میدهد در مصرف بودجه کرونا در کندز، میلیونها افغانی حیفومیل شده و همچنان از این بودجه برای خریداری اجناس غیرمرتبط و غیرضروری که خارج از طرزالعمل مصرف بودجه کرونا است، استفاده شده است.
بررسی این اسناد نشان میدهد که از مجموع بودجهی اختصاصیافتهی کرونا برای ولایت کندز، مصرف 13 میلیون و 239 هزار افغانی آن، مشکوک، غیرشفاف و غیرمرتبط به مبارزه با ویروس کرونا بوده و در برخی موارد، به این بودجه دستبرد زده شده است.
بر بنیاد گزارشهای اداره بازرس، از مجموع 13 میلیون و 239 هزار افغانی، 5 میلیون و 774 هزار و 914 افغانی آن در خریداریهای غیرمرتبط و غیرضروری به مصرف رسیده است. همچنان، از مصرف 4 میلیون و 304 هزار و 550 افغانی آن هیچ گزارش شفافی وجود ندارد، یکمیلیون و 108 هزار و 519 افغانی آن به بودجه توسعهای انتقال داده شده و 2 میلیون و 51 هزار افغانی آن حیفومیل شده است.
تفاوت میلیونی در نرخها
به اساس گزارش اداره بازرس، برخی خریداریها از بودجهی مبارزه با شیوع ویروس کرونا در کندز، تفاوت بزرگی با نرخ بازار دارد. به اساس این اسناد، فاصلهی زیادی میان نرخ جنسهای خریداریشده توسط مسئولان کندز و نرخ تخمینی در بازارهای کابل-با در نظرداشت تفاوت قیمتها در هردو شهر – وجود دارد.
جنسهایی که در شفاخانهی کووید-19 کندز در ماههای حمل و ثور خریداری شده، نرخگیری آن از بازارهای کابل در ماه سنبلهی امسال انجام شده است و این نرخها با توجه به فاصلهی زمانی و مکانی، مقایسه شده است.
این جنسها در سه کتگوری توسط مسئولان کندز خریداری شده است؛ در کتگوری نخست از مجموع 38 قلم جنس، نرخ 20 قلم جنس آن تفاوت 1 میلیون و 325 هزار و 690 افغانی نسبت به نرخ بازار؛ در کتگوری دوم آن، از مجموع 8 قلم جنس در نرخ 5 قلم جنس آن، 436 هزار و 900 افغانی نسبت به نرخ بازار و در کتگوری سوم از مجموع 11 قلم جنس در نرخ 6 قلم جنس آن، 288 هزار و 500 افغانی نسبت به نرخ بازار تفاوت وجود دارد.
نخست: شفاخانه کووید-19 کندز در پیشنهادی به تاریخ 1/2/1399 درخواست خریداری 38 قلم نیازهای این شفاخانه را به مقام ولایت کندز ارایه کرده است. به اساس حکم معاون ولایت، روند تدارکاتی این اجناس آغاز شده و با شرکت لوژستیکی «ادریس رحیمی» به ارزش مجموعی 5 میلیون و 22 هزار و 300 افغانی به تاریخ 29 ثور 1399 قرارداد آن منعقد شده است. از مجموع 38 قلم جنس خریداریشده در این قرارداد، در قیمت 20 قلم جنس تفاوت درشتی با نرخ بازار دیده میشود که مجموع این تفاوت، حدود 1 میلیون و 325 هزار و 690 افغانی میشود که احتمال حیفومیل در آن وجود دارد. قیمت مجموعی این 20 قلم جنس که توسط مسئولان کندز خریداری شده، 2 میلیون و 778 هزار و 800 افغانی میشود؛ در حالی که به اساس نرخ بازار، قیمت مجموعی این 20 قلم حدود 1 میلیون و 435 هزار و 110 افغانی میشود؛ بنابراین حدود 1 میلیون و 325 هزار و 690 افغانی در نرخ قلمهای خریداریشدهی این قرارداد تفاوت وجود دارد که امکان حیفومیل را نشان میدهد.
بهطور مثال؛ هر باکس «سترپ هبتایت سی» چهار هزار افغانی خریدار شده است؛ در حالی که قیمت هر باکس آن در بازار، 24 افغانی است. مسئولان کندز 40 باکس از این جنس را 160 هزار افغانی خریداری کردهاند؛ در حالی که قیمت تخمینی 40 باکس آن در بازار 960 افغانی است. با این حال تنها در یک قلم جنس احتمال حیفومیل شدن حدود 159 هزار افغانی وجود دارد.
همچنان هر باکس «هبتایت بی» نیز چهار هزار افغانی خریداری شده است که قیمت اصلی هر باکس آن در بازار، 16 افغانی است. مسئولان کندز، 40 باکس آن را 160 هزار افغانی خریداری کردهاند؛ اما به اساس نرخ بازار، 40 باکس آن 640 افغانی میشود؛ بنابراین در خریداری این جنس نیز حدود 159 هزار و 360 افغانی حیفومیل شده است.
از سویی هم هر خریطهی «خون 250 همره سیت»، 1 هزار و 500 افغانی خریداری شده است؛ در حالی که نرخ هر خریطهی آن در بازار حدود 200 افغانی است. مسئولان کندز، 2 هزار خریطهی خون را به قیمت مجموعی 525 هزار افغانی خریداری کردهاند؛ در حالی که به اساس نرخ بازار، قیمت مجموعی 2 هزار خریطهی آن، حدود 300 هزار افغانی میشود. بنابراین حدود 320 هزار افغانی در این خریداری تفاوت آمده است که احتمال حیفومیل را نشان میدهد.
دوم: به اساس پیشنهاد مورخ 31/1/1399 شهرداری ولایت کندز و منظوری معاون ولایت، قرارداد هشت قلم مواد شوینده به ارزش مجموعی 842 هزار و 300 افغانی با شرکت «نوی کندز طلوع لمیتد» منعقد شده است. به اساس برآورد اداره بازرس، میان قیمتهای اجناس خریداریشده و نرخ تخمینی بازار، تفاوتهای زیادی وجود دارد. در این مقاسیه در پنج قلم جنس از مجموع هشت قلم جنس خریداریشده، تفاوت 436 هزار و 900 افغانی دیده میشود که احتمال حیفومیل در آن وجود دارد.
بهطور نمونه؛ هر لیتر «کلورین 20 درصد»، به قیمت 180 افغانی خریداری شده است؛ در حالی که قیمت هر لیتر «کلورین 20 درصد» در بازار حدود 50 افغانی بوده است. در این خریداری، حدود 500 لیتر کلورین به قیمت 90 هزار افغانی خریدار شده است؛ در حالی که به اساس نرخ بازار، قیمت 500 لیتر آن، حدود 25 هزار افغانی میشود؛ بنابراین حدود 65 هزار افغانی در این خریداری تفاوت آمده است که احتمال حیفومیل را نشان میدهد.
همچنان در این خریداری هر ماسک «اِن-95» 330 افغانی خریداری شده؛ در حالی که نرخ هر یکی از این ماسک ها در بازار، حدود 135 افغانی بوده است. در این قرارداد، حدود یک هزار و 200 ماسک به قیمت 396 هزار افغانی خریداری شده؛ در حالیکه در نرخگیری بازار کابل، قیمت یک هزار و 200 ماسک، حدود 162 هزار افغانی تخمین شده است. در این محاسبه حدود 234 هزار افغانی تفاوت آمده و احتمال حیفومیل در آن وجود دارد.
از سویی هم هر جوره کیت محافظتی، حدود 2750 افغانی خریداری شده است که نرخ بازار 1100 افغانی را نشان میدهد. در این قرارداد، حدود 50 جوره کیت محافظتی به قیمت 137 هزار و 500 افغانی خریداری شده؛ اما به اساس نرخ تخمینی بازار که از سوی اداره بازرس نرخ گیری شده است، قیمت این شمار کیت محافظتی، حدود 55 هزار افغانی میشود؛ بنابراین حدود 82 هزار و 500 افغانی در این خریداری تفاوت آمده که احتمال حیفومیل در آن وجود دارد.
سوم: در قرارداد سومی، مسئولان ولایت کندز قرارداد 11 قلم لوازم طبی را با شرکت لوژستیکی «کندز سالارزی» به تاریخ 11/1/1399 به نرخ مجموعی 971 هزار و 300 افغانی منعقد کردهاند؛ بنابراین قیمت در شش قلم جنس از مجموع 11 قلم جنس که در مقایسه با نرخ تخمینی بازار انجام شده است، مجموعاً 288 هزار و 500 افغانی تفاوت را نشان میدهد که احتمال حیفومیل در آن وجود دارد.
بهطور نمونه یک عدد «پیپیای» در کندز 2 هزار و 60 افغانی خریداری شده است؛ اما قیمت هر عدد آن در کابل 1 هزار و 100 افغانی است. مسئولان ولایت کندز در این قرارداد، حدود 100 عدد «پیپیای» خریداری کرده که نرخ مجموعی آن حدود 260 هزار افغانی شده است؛ در حالی که به اساس نرخ بازار، این مجموع حدود 110 هزار افغانی میشود؛ بنابراین در این خریداری، حدود 150 هزار افغانی تفاوت آمده است که احتمال حیفومیل در آن وجود دارد.
همچنان هر پیشبند، حدود 220 افغانی خریداری شده، اما قیمتهای تخمینی هر پیشبند در بازار 150 افغانی بوده است. مسئولان کندز در این قرارداد، حدود 50 پیشبند خریدهاند که قیمت مجموعی آن 110 هزار افغانی شده است؛ در حالی که به اساس نرخ بازار، قیمت مجموعی 50 پیشبند، حدود 7 هزار و 500 افغانی میشود؛ بنابراین در این خریداری 102 هزار و 500 افغانی تفاوت آمده است که احتمال حیفومیل را نشان میدهد.
خریداریهای غیر مرتبط
در کندز از بودجه اختصاصی مبارزه با ویروس کرونا، برخی خریداریهایی انجام شده که ارتباط مستقیم با روند مبارزه با کرونا نداشته و خلاف بخشهای تعیین شده در طرزالعمل مصرف بودجه کرونا مصرف شده است.
آمریت شفاخانه کووید-19 کندز و منظوری حشمتالله رحیمی، معاون والی کندز در 1/2/1399، خریداری 31 قلم لوازم دفتر به ارزش مجموعی 2 میلیون و 845 هزار و 122 افغانی را با شرکت خدمات لوژستیکی ادریس رحیمی با استفاده از روش تدارکاتی منبع واحد قرارداد کرده است.
به اساس یافتههای اداره بازرس، خریداری 31 قلم جنس با در نظرداشت طرزالعمل مصرف بودجهی کرونا، خلاف بخشهای تعیینشده، در ساحات غیر مرتبط به پیکار شیوع ویروس کرونا مصرف شده است.
خریداری تلویزیونهای 32 انج و 45 انج، مخابره دوربورد، کمرههای امنیتی و دیشآنتن از نمونههای بارز این خریداریهای غیرمرتبط است.
خریداریهای غیرمرتبط و بیشتر از حد نیاز
در ولایت کندز، مسئولان در برخی خریداریها دقت نکرده و اجناس را به تعداد بیشتر از میزان نیاز خریدهاند.
اول: به اساس پیشنهاد آمریت شفاخانه کووید- 19 کندز و منظوری حشمتالله رحیمی، معاون والی این ولایت، قرارداد خریداری 16 قلم البسه به ارزش مجموعی 1 میلیون و 969 هزار و 200 افغانی با شرکت خدمات لوژستکی ادریس رحیمی به تاریخ 29/2/1399 منعقد شده است. یافتههای اداره بازرس نشان میدهد که تعداد اجناس خریداری شده بیشتر از حد نیاز بوده و احتمال حیفومیل در آن وجود دارد.
در این فهرست 16 نوع البسه برای محافظان، صفاکاران، داکتران، چوکیدارها و سایر کارمندان شفاخانه کووید-19 خریده شده است.
دوم: به اساس پیشنهاد مورخ 1/2/1399 آمریت شفاخانه کووید-19 ولایت کندز و منظوری معاون ولایت، 33 مورد چاپ اوراق به ارزش مجموعی مبلغ 960 هزار و 592 افغانی از شرکت لوژستکی ادریس رحیمی با استفاده از روش منبع واحد به تاریخ 29/2/1399 طی قراردادهای جداگانه خرید شده است.
یافتههای اداره بازرس نشان میدهد که این اجناس از بودجهی مبارزه با ویروس کرونا با در نظرداشت طرزالعمل مصرف این بودجه، غیرمرتبط و بیش از حد نیاز خریداری شده است.
ترمیم لابراتوار از بودجه کرونا
در ولایت کندز، خلاف طرزالعمل مصرف بودجه کرونا، بخش قابلتوجهی از آن برای ترمیم لابراتوار استفاده شده است. همچنان قرارداد تدارکاتی که برای ترمیم این لابراتوار منعقد شده، مشکوک و غیرشفاف است.
به اساس پیشنهاد آمر شفاخانه کووید-19 و منظوری معاون ولایت کندز به تاریخ 15/2/1399 کار ترمیم لابراتوار این شفاخانه آغاز شده و برای دریافت نرخ ابتدایی آن از چهار شرکت نرخگیری شده است.
شرکت ساختمانی و سرکسازی کندز شمال، قیمت مجموعی 978 هزار و 10 افغانی؛ شرکت ساختمانی و سرکسازی آرمان شمال، قیمت مجموعی 1 میلیون و 45 هزار و 762 افغانی و شرکت ساختمانی و سرکسازی ابوبکر صبوری، قیمت مجموعی 1 میلیون و 108 هزار و 519 افغانی برای این قرارداد پیشنهاد داده است.
به تاریخ 17 ثور 1399 به اساس پیشنهاد ریاست صحت عامه کندز و حکم حشمتالله رحیمی -معاون والی ولایت کندز- به دلیل حالت اضطرار، این روند را از طریق روش منبع واحد منظور کرده است. به همین تاریخ کمیته تدارکات استعلامی به مستوفیت کندز راجع کرده و در مورد مسئولیت و عدم مسئولیت شرکت ساختمانی و سرکسازی ابوبکر صبوری معلومات خواسته است.
با این حال کمیته تدارکات دعوتنامهای بهخاطر اشتراک در برنامه آفرگشایی روش منبع واحد را در 18 ثور به شرکت ساختمانی و سرکسازی ابوبکر صبوری که بلندترین نرخ را (1 میلیون 108 هزار و 519 افغانی) پیشنهاد داده بود، فرستاده است. بعد از آفرگشایی، موافقتنامه با این شرکت به تاریخ 29 ثور به امضا رسیده است و پول به تاریخ 19 سرطان به آن شرکت حواله شده است.
به اساس یافتههای اداره بازرس، روند تدارکاتی این قرارداد مشکوک و غیرشفاف به نظر میرسد و احتمال حیفومیل در آن وجود دارد.
خریداریهای غیرشفاف
در ولایت کندز در برخی خریداریها، سند و مدرک شفافی که نشانگر این خریداریها باشد، وجود ندارد. از این خریداریها بهصورت کلی و مبهم یادآوری شده و اسم مشخصی از جنس خریداری شده و شرکت قراردادی آن ذکر نشده است. به اساس یافتههای اداره بازرس، احتمال حیفومیل در آن وجود دارد.
نمونهی برخی از این خریداریهای غیرشفاف:
قرارداد 23 قلم وسایل آشپزخانه به ارزش مجموعی 381 هزار و 800 افغانی
قرارداد 42 قلم وسایل برقی به ارزش مجموعی 656 هزار و 205 افغانی
قرارداد 20 قلم تیل و فیلتر باب به ارزش مجموعی 157 هزار و 150 افغانی
خریداری 42 قلم مواد خوراکه به ارزش مجموعی 997 هزار و 750 افغانی
و قرارداد 34 قلم مواد شوینده به ارزش مجموعی 2 میلیون و 111 هزار و 645 افغانی
پاسخ مسئولان کندز
در حیفومیل و مصرف بیربط بودجهی کرونا در ولایت کندز، حشمتالله رحیمی معاون والی، احسانالله فضلی، رییس صحت عامهی کندز، ذبیحالله مجیدی آمر شفاخانه کووید-19 کندز، فرید احمد رجبزاده مستوفی کندز، نجیبالله ثاقب، رییس معارف کندز، سید پرویز سادات رئیس مالی و اداری ولایت و علیخان احمدزی نماینده ریاست اقتصاد ولایت کندز متهم هستند.
به نمایندگی از این متهمان، احسانالله فضلی رییس صحت عامهی ولایت کندز و پرویز سادات رییس مالی و اداری ولایت با روزنامهی صبح کابل صحبت کرده است.
احسانالله فضلی، رییس صحتعامه کندز در صحبت با صبح کابل، اتهامهای حیفومیل در بودجهی کرونا را در کندز کاملاً رد میکند و میگوید که ریاست صحت عامهی کندز، حتا یک افغانی را در بخش بودجهی کرونا و امکانات دیگر فساد نکرده است.
آقای فضلی تأکید دارد، شفاخانهای که برای درمان بیماران کووید-19 در کندز در نظر گرفته شده بود، هیچ امکاناتی برای درمان و تجرید نداشت؛ بنابراین خریداری امکانات برای این شفاخانه به معنای فساد نیست.
او گفت: «زمانی که کرونا آمد، یک حالت اضطرار بود. شفاخانهای که برای بیماران کووید-19 در نظر گرفتیم، در زمان کرونا هیچ تجهیزاتی وجود نداشت، حتا دروازههای آن قفل نداشت. ما مجبور شدیم این شفاخانه را برای 100 بستر، آماده کنیم.»
او در بخش تفاوت نرخها نیز تأکید دارد که نرخگیری از بازارهای کابل و مقایسهی آن با کندز و آنهم شش ماه پس از دوره قرنطین، عادلانه نیست؛ «ما این خریداریها را در ماه حمل و ثور از کندز انجام دادهایم؛ اما نرخگیری از کابل و آنهم شش ماه بعد از قرنطین، یک حرف طبیعی است که تفاوت میاید.»
از سویی هم پرویز سادات، رییس مالی و اداری مقام ولایت کندز نیز به روزنامه صبح کابل از فاصلهی زمانی نرخگیری اداره بازرس انتقاد میکند و میگوید که نرخها در زمان قرنطین بهمراتب قیمتتر از شش ماه پس از قرنطین بوده است.
او در بخش خریداریهای غیرمرتبط تأکید دارد: «ما بر اساس پیشنهادهای ریاست صحتعامهی کندز نیازها را خریداری کردهایم. برخلاف دیگر ولایات، شفاخانه کووید-19 کندز، امکانات ابتدایی را نداشت؛ یعنی ضروریات این شفاخانه تنها دارو نبود، وسایل دیگر نیز نیاز داشت که باید خریده میشد.»
دولت افغانستان برای مبارزه با ویروس کرونا ۶.۷ میلیارد افغانی را اختصاص داده بود. از این جمله، 100 میلیون آن برای مبارزه با کرونا به کندز تخصیص یافته بود. جمشید رسولی، سخنگوی دادستانی کل افغانستان، به روزنامه صبح کابل، میگوید که رسیدن پروندهی اتهام شماری از مقامهای کندز در پیوند به مصرف بودجهی کرونا به این نهاد رسیده است. او میگوید که پروندهی این مقامها زیر بررسی است.
